“`html
Doğum Sonrası Kadınların İstihdama Dönüş Oranı Dünyada Düşüşte
Doğum sonrası kadınların iş gücüne dönüş oranı, dünya genelinde ortalama %30 azalma gösteriyor. Türkiye’de ise bu oran %33’lere kadar çıkarken, büyük şehirlerde durum daha çarpıcı. Özellikle İstanbul’da, doğum sonrası işe dönme oranı %45 azalmış durumda.
Neredeyse doğum yapmış her iki kadından biri yeniden iş hayatına dönmüyor. YenidenBiz Yönetim Kurulu Eş Başkanı Yılmaz Yıldız, iş gücüne katılmak isteyen kadınlara destek sunacak yeni bir sayfa açtıklarını belirtiyor. Doğum, evlilik ve aile içindeki bakım yükümlülükleri, kadınların kariyerlerine ara vermesine neden olan üç ana faktör olarak öne çıkıyor; bu durum, kadınların tercihlerinden ziyade, sistemin bir sonucu olarak görülüyor.
“Kadınlar çalışmak istemiyor” algısı, verilerle çürütülüyor. YenidenBiz ve Ipsos’un gerçekleştirdiği araştırma, kariyer molasındaki kadınların %97’sinin işe dönüş yapmak istediğini ortaya koyuyor. Yıldız, “Mesele motivasyon değil, mekanizma” ifadesini kullanarak, kadınların profesyonel hayata dönmesini destekleyen ilk sivil toplum kuruluşunun önemine dikkat çekiyor.
Annelik yükümlülükleri, evlilik ve aile içi bakım sorumlulukları, kadınların iş gücünden uzak kalmasının ana nedenleri arasında sıralanıyor. “Mother penalty” olarak adlandırılan annelik cezası, doğum sonrası 10 yıl içinde kadınların yeniden iş hayatına katılma olasılığının ortalama %30 azaldığını gösteriyor.
Yıldız, bu sorunların yalnızca Türkiye’ye ait olmadığını, ancak büyük şehirlerde daha belirgin olduğunu vurguluyor. Örneğin, İngiltere’de bu oran %30 iken, Londra’da %46’ya kadar çıkmakta. Türkiye özelinde ise İstanbul’da %45’e ulaşan bir durum söz konusu. Bunun sebepleri arasında büyük şehirlerdeki bakım maliyetlerinin yüksekliği ve destek ağlarının zayıf olması gösteriliyor.
Ayrıca, Yıldız “evlilik cezası” kavramına da dikkat çekiyor, çünkü gelişmekte olan ülkelerde evlilik sonrası kadınların işten çekilmesi daha yaygın bir durum. Türkiye’de ekonomik gerçekler bu durumu etkilerken, kültürel gelenekler hala güçlü birer etken. Yıldız’ın literatüre kazandırmak istediği ek bir kavram ise “hastalık cezası” olarak öne çıkıyor. Aile büyüklerinin bakım sorumluluğunun Akdeniz kültüründe genellikle kadına yüklendiği biliniyor.
Sosyal güvenlik sistemlerinin zayıf olduğu ülkelerde bu yükümlülükler daha da artıyor. Ipsos ile yapılan anketlere göre, kadınların iş hayatından uzak kalma süresi ortalama 3,2 yıl olarak belirlendi. Bu süre ilk bakışta kısa gibi görünse de, hızla değişen iş dünyası ciddi adaptasyon gerektiriyor.
Yıldız, “Kadınlar kendilerini yeterli gibi hissediyor. Ancak sistem, onları güncelliğini yitirmiş gibi algılıyor. CV’ler yapay zeka filtrelerinden geçemiyor. İnsan eli değmeden eleniyorlar” diyor. Kadınların işten uzak kalma nedenlerinin %50’sinin zorunlu sebepler, %37’sinin mobbing ve olumsuz iletişim gibi konular olduğu belirtiliyor.
Özellikle pandemi sonrası değişen iş gücü dinamikleri, kadınlar için avantajlar ve dezavantajlar getiriyor. Araştırmalara göre, kadınların %44’ü hibrit veya esnek çalışma modeline geçiş yapmak istiyor.
Yıldız, kanun önünde eşitlik ile pratikte eşitlik arasında fark olduğunu belirterek, zihniyet dönüşümünün önemine işaret ediyor. Kadınların iş hayatına girdiğinde vazgeçmemeleri gerektiğini vurgulayan Yıldız, toplumsal cinsiyet rollerinin aile içinde yeniden üretildiğini ve bunun iş hayatına etki ettiğini dile getiriyor.
2026 Hedefi: 841 Kadına Ulaşmak
YenidenBiz, 2026 yılına odaklanarak iki ana başlık altında çalışmalara devam ediyor: “Beceri Geliştirme Programı” ve “Returnship ile Girişimcilik”. Yıldız, 3 aylık, proje bazlı ve sertifikalı programlarla 250 kadının güncel becerilerle iş hayatına dönüşünü destekleyeceklerini ifade ediyor.
Program, yapay zeka, veri analitiği, siber güvenlik ve iş İngilizcesi gibi teknik alanları kapsamaktadır. Aynı zamanda dayanıklılık, mülakat, kişisel marka ve liderlik konuları da programın entegre bir parçası olarak sunulacak.
Yıldız, “Hibrit, proje bazlı ve girişimcilik modelleri de desteklenecek. Tüm bu çalışmalar ile 2026 sonuna kadar toplam 841 kadına doğrudan etki hedefleniyor. Her kurumsal üye en az üç kadının işe dönüşünü desteklemekte” diyor.
Yıldız son olarak, “Bu sosyal sorumluluk değil, ekonomik bir rasyonalite. Deneyimli iş gücünü geri kazanmak, onboarding maliyetlerini düşürmek ve verimliliği artırmak gibi birçok avantajı beraberinde getiriyor” şeklinde sözlerini tamamladı.
“`
